α
ာα‘αှα်αြီးαါ။ α
ိα်αα်α
ားαα် α‘αျိα်ααα် αα်αို့αါ။ technical term αွေ αါαါαα်။
==========
Network
αွα်αျူαာαွေ αုα်းαွေ α‘αျα်းαျα်း αျိα်αα်αားαာ။ αြိုးαဲ့αျိα်αာ αြα
်αိုα်αα်။ αြိုးαဲ့ αျိα်αာαြα
်αိုα်αα်။ α‘αα်းαျှα်αြိုးαဲ့ αျိα်αာαα်း αြα
်αိုα်αα်။
Local network/Intranet
αိုα့်α‘αျα်းαျα်း α
α်αα်းαα်းαဲ αျိα်αားαဲ့ network ။ αိုαα်α‘αα်းα αွα်αျူαာαဲ့ αီαα်α‘αα်းα αွα်αျူαာαဲ့ αျိα်αားαာ αြα
်αိုα်αα်။ αါαှααုα် αိုαα်α‘ိα်αဲ့ αီαα်α‘ိα်αဲ့ αျိα်αားαာ αြα
်αိုα်αα်။ αိုα့်α‘αျα်းαျα်းαဲ αှာαို့α၊ αြα့်αို့α။
Internet
αα္αာα‘αှံ့αှာ server α‘αြီးαြီးαွေαှိαα်။ α‘ဲ့αါαြီးαွေ α‘αျα်းαျα်း αျိα်αα်αားαဲ့ network α‘αြီးαြီး။ local network αα် α‘αျားαြီး α‘αျားαြီး αိုαြီးαα်။
αိုα့်αဲ့αုα်း αွα်αျူαာαွေα α‘α်αာαα်αဲ့ αိုα်αိုα်αျိα်αα်αားαာ ααုα်αူး။ α‘ဲ့αီ server αွေααေ ααα့် αျိα်αα်αားαာ။
Router
α‘ဲ့αီαို α‘αα့်αα့် αျိα်αα်αို့α‘αွα် αြားαဲααေ αံαေးαဲ့α
α်αွေ။ α‘ိα်αှာ wifi α
α်αှိαား။ αူαα်း router ααျိုးαဲ။
Gateway
αောαောαα်αော့ α‘α်αာαα်αို αွα်αဲ့α‘αေါα်αို့ α‘αွα်αှα်αါ။
αုα်းαိုα်းαဲ့ α‘α်αာαα်αုံးαα်αိုαါα
ို့။ αိုα့်αုα်းααေ αာαါαိုα်αိုαောα်၊ αြီး αောα်αα် router αုံးαေးαါးαα့်αိုαြα်၊ αြီးαှ gateway αိုαြα်αြီး α‘α်αာαα်αဲ့ αျိα်αာ။
IP address
network αို αျိα်αားαဲ့ αုα်းαိုα်း αွα်αျူαာαိုα်းαှာ ip address ααုα
ီ ααα်။ αူαိုα်းαှာαို αိုα်αိုα် α‘ိα်αိα်α
ာαေါ့။ α‘αျα်းαျα်း αα်αွα်αျα်αα် α‘ဲ့αီ ip αို αုံးαြီး αα်αွα်ααα်။ α₯ααာ 192.168.1.5 αေါ့။ αါ αျွα်αော့် ph αဲ့ ipαေါ့။
Private IP address
α‘αေါ်α αျွα်αော့်ph αဲ့ ip αို private IP αို့ αေါ်αα်။ local network αှာ αျိα်αို့αဲ။ αျွα်αော့်αုα်းαဲ့ α‘ိα်α wifi α
α်αြား αျိα်αို့αဲ။ αီ local network αှာαဲ αုံးαို့။ αိုαိုαာα αα်αျားαဲ့αုα်းα private ip ααα်း αျွα်αော့်αုα်းαဲ့ α‘αူαူαြα
်αေαိုα်αα်။ αူαို့αα်း αာαှαြαΏαာααှိ။ network αျα်းαှ ααူαာαိုး။
Public IP address
αျွα်αော့်αုα်းααေ google server αို αွားαα်αိုαါαော့။ Google αဲ့ ip α 172.217.194.113 ။
- αုα်း ( 192.168.1.5 ) ααေ wifi α
α် ( 192.168.1.1 )
- α‘ဲ့αီααေ α‘ော်ααေαာαဲ့ router ( 10.1.10.1 )
- α‘ဲ့αီααေ α‘ော်ααေαာαဲ့ αောα်αα် router ( 10.20.1.1 )
- α‘ဲ့αီααေ gateway ( 203.81.757.11 )
- αြားαဲα‘αα့်αα့်αα်αွား
- αြီးαှ google αိုαောα် ( 172.217.194.113 )
google server ααေ αြα်ααာα αုα်းααုံးα ip 203.81.757.11 ααေ αူ့αီ αှα်းαျိα်αေαα်αို့ αြα်ααα်။ α‘ဲ့αါα public ip αြα
်αာαα်။
public ip αှိαဲ့ server αွေ αα်αားαှာαှိααဲαိုαာ α‘αွα်ααူ αှာαို့ααα်။ α‘αုαြောαေαြαဲ့ ip αြီး αေါ်αေαα်αို့ αေαာαြီးαေါ်αေαα်αို့αိုαာ α‘ဲ့αါαြီးαိုαြα်αြီး αြောαေαြαာ။
αိုα့်αုα်းαဲ့ αေαာααုα်αူး။ αိုα့်αုα်းα α‘αα့်αα့်αြα် αα် ip ααေ α‘α်αာαα်αို αွα်αွားαα်αိုαာαα် α‘ဲ့αီ ip α αα်αားαှာαဲαိုαာαα် αေါ်αာ။ αိုα့်αုα်းα αα်αားαှာαဲαို့ αေါ်αာααုα်αူး။
αောα်ααုα αိုα်αံαွα်း α‘α်αာαα်αုံးαေαြαဲ့αူ αα်းαဲ့αျီαှိαα်။ αူαို့αွေα public ip αα်းαα်းαေးαို αေαျှαုံးαေαြαာ။ αိုαိုαာα αျွα်αော်αဲ့ public ip α‘αူαူαုံးαေαဲ့αူ αောα်းαျီ αိα်းαျီ αှိαေαိုα်αα်αိုαာαဲ။
αြောα်းαα် αျောα်းαα်αွေααေ α‘αα့်αα့်α
ီးαα်းαာαဲ့αေα αောα်αုံး αွα်αေါα်ααုααေ αα်αα်αဲαောα်αွားααိုαေါ့။ α‘ဲ့αီαေαွေ αα်αေαာαွေααေ αြα
်αျားαံαာααဲαိုαာα αြောαို့α‘αော်αα်αα်။
α‘ဲ့αီαေαာαွေ αα်αိုαွားαေαာαဲαိုαာαိုαော့ αြα့်αို့ααα်။ α₯ααာ αီαေαာα ααော့αα
်αု αိုαွားαေαာ α‘α
αှိααြα့်αေါ့။
==========
Man-in-the-middle Attack
αြောαဲ့ααို α‘αα့်αα့် αွားαေαာαေαဲ့ αေαာαွေαို α‘αα်ααေ αိုးαြီး αြα့်αာ။
Encryption
α‘ဲ့αီαို αိုးαြα့်αို့ααα‘ောα် αေαာαွေαို αီα‘αိုα်းααွားαိုα်းαဲ encrypt αုα်αြီးαှ αို့αα်။ hello αို့ ααို့αဲ SEFisdfweOI12L αို့ αို့αα်။ αြα်αြေαဲ့ key αှα်αှ αာαေးαားαာαဲαိုαာ αြα့်αို့ααα်။ αြားαဲααူα αိုးαြα့်αα်း αာαှα်းααိαာαြီးαဲ αေါ်αေαှာ။
SSL/TLS
α‘α်αာαα်αေါ်α α‘αျα်α‘αα်αွေαို encrypt αုα်αဲ့ αα်းααာααုαို့ αိုαါαော့။ website αိα်α
ာαွေαှာ https αဲ့α
αα် encrypt αုα်αြီးαှ αို့αဲ့αာ။ http αို့αဲαါαα် encrypt ααုα်αား။ αြားαဲααူα αိုးαြα့်αို့ααα်။
α‘αုαောα်αိုα်းα website α‘ားαုံးαီးαါး https αို αုံးαေαြαြီ။ http αဲ့ αα်αျα်αα်αောα် αα်αို့αα။
==========
αိုα်α facebook αုံးαα်αိုαါα
ို့။ αိုα့်αဲ့ αာαα်αို့ status αို့α αီα‘αိုα်းαြီး αွားαာααုα်αူး။ encrypt αုα်αြီးαှ αွားαာ။ α‘ဲ့αါαို αြα်αြα်αိုα်αာααα်း facebook αα် αိုα့်αုα်းαα်αဲ αှိαα်။ αြားααူα αိုးαြα့်αα်း αာαှα်းααိαာαြီးαဲ αြα်ααα်။
αိုαော့ ααα်αို့ αျွα်αော်αα်αားααေαြီး facebook αုံးαေαာαဲαိုαာ αိαျα်αα် αီαိုαုα်ααα်။
- gateway ααေ facebook αို α¦းαα်αွားαေαဲ့ αေαာαွေα‘αုα်αုံးαို αα်းααα်။
- α‘ဲ့αီαေαာαွေαို αြα်ααα်။ (ααြα
်αိုα်)
- α‘ဲ့αီααေ αျွα်αော့်αာαα်αို αှာααα်။
- αြီးαှ α‘ဲ့αီ data packet αေး αα်ααေ α
αွα်αာαα်αိုαာ αြα်αိုα်ααα်။
αိုαော့ gateway αှာ αα်αောα်αဲαိုα်αားαိုα်αား αျွα်αော်αα်αားααေ αုံးαေααဲαိုαာ αြα့်αို့ααြα
်αိုα်။
==========
α‘αေါ်ααာα VPN ααံαားαဲ့ α‘αြေα‘αေ။ VPN αံαားαα် αα်αိုαα်αြα
်ααဲ။
Proxy server
αူααေααα့် α‘α်αာαα်αို αျိα်αေးαိုα်αဲ့ αာαာ။
α₯ααာ facebook αို αိα်αားαα် αိုαါα
ို့။ gateway ααေ facebook αိုαွားαဲ့αာαွေαှα်ααျှ αြα်αျαေαာ။ αြα့်αααူးαေါ့။
facebook αို αိုα်αိုα်ααွားαဲ proxy αြားαံαိုα်αα် α‘αα်αြေαွားαော။ αါα facebook αို αွားαာαှα်း ααိαော့αူး။ ααြားαေαာ αွားαα်αိုαြီး αွှα်αေးαိုα်αော။ αြီး proxy ααေ facebook αိုαွား။ αြα်αာαα်αα်း α‘ဲ့αီα‘αိုα်းαြα်αာ။ facebook αုံးαို့ ααာαေါ့။
VPN
αူαျ ααα့်αြα့်αွားαြီ။ αုαααို αြားαံαေးαာαဲ။ α‘ဲ့αီα‘αြα် αြားαဲα αေαာαွေαို encrypt αα်αုα်αေးαα်။ α‘α
ααα်းα SSL/TLS αဲ့ encrypt αုα်αားαြီးαားαော်။ α‘ဲ့αီαေαာαို αα်αြီး encrypt αုα်αာ။
VPN αံαုံးαဲ့α‘αါ αိုα့်αဲ့ public ip α ααြားαိုα်αံα‘αေαဲ့αေါ်αα်။ VPN server α ααα့်αံ αျိα်αα်αေးαေαာαိုး။
VPN ααံαာαောα် αြားαဲα αိုးαြα့်αို့αααာαိုαော့ VPN αံαားαα် αိုαိုးαာαေါ့။ αါ့α‘αြα် αိုα်α αူαိုး VPN αိုαှ αုံးαိαျα်αား αြα
်αေαα်αောα် αူαို့αွေ့αှာ encrypt αုα်αားαဲ့ αေαာαွေαဲ။ α
ိα်αျαေααုα်းαဲ။
==========
DNS (Domain Name Service)
αူαွေα ip address αွေαို αα်αှα်αိုα်ααဲ။ α‘ဲ့αီα‘α
ား domain name αွေαို αှα်αြαα်။ α₯ααာ google.com αေါ့။ google.com αိုαာ ip 172.217.194.113 αို့ αြောα်းαေးα‘ောα်α DNS α αုα်αေးαα်။ αွα်αျူαာαွေ αုα်းαွေαျ ip αဲ αိαα်αေ။
DNS poisoning
αိုα်αိုα်αα်း ααျိုးαဲ။ α₯ααာ google.com αဲ့ ip αို αြောαေးαါαိုαα် αြားαဲα αααာαူα ααြား ip ααုαို αြောαေးαိုα်αာαျိုး။ α‘ဲ့αီ ip α‘αိုα်းαွားαော့ google αီ ααောα်αဲ αူαိုး server αီ αောα်αွားαာαျိုး။ (SSL/TLS αှာαော့ α‘ဲ့αီαို αုα်αို့ααα‘ောα် αါαြီးαားαါ။)
DNS over TLS
ααါααေ domain name αို ip αြောα်းααα‘ောα်αုα်αြီး αိα်αားαα်αα်။ facebook αဲ့ ip αေးαြောαေးαါαိုαα် ααိαူးαုα်αာαျိုး။ facebook αုံးαို့ αααော့αူးαေါ့။ α‘ဲ့αီαိုαုα်αားαα် αျော်αို့αα‘ာα် αောα်αြီး α‘αေါ်ααြောαဲ့ααို poisoning αုα်ααα‘ောα် TLS αေါ်ααေ αှα်းαေါ်αို့ααα်။ α‘αု 1.1.1.1 α αုα်αေးαေαာ α‘ဲ့αါαα်း αါαα်။
1.1.1.1 WARP αိုαာαျ α‘ဲ့αီα‘αြα် αွားαဲ့ αေαာαိုαါ αူαို့αာαာααေ αွားαိုα်းαα်။ αိုαော့ VPN αိုαျိုးαဲ။ αါαေαα့် VPN α‘α
α
် ααုα်αြα်αူး။ αါαြောα့် αိုα့်αဲ့ public ip α‘αှα် αွားαေါ်αေαα်αာ။
==========
αိုαော့ α
ိα်αြောα့်αြောα့်αုံးαါ။ α
ိα်αျααါαα်။
ααေαျာαα် google αေါα်αါ။ how internet works αို့ how SSL/TSL works αို့ αေါα်αြα့် αα်αြα့်αါ။
α‘ဲ့αီαα် α
ိα်αါαα်α
ားαα် αိုα့်αာαာαိုα် hack αို့ αြိုးα
ားαြα့်αါ။ αိုα့်α‘ိα်αဲαှာαဲ proxy server αိုα်။ αြα်αွားααျှ αေαာαွေ α‘αုα်αα်း။ αြα်αော်αြα့်αါ။ αα်αောα်α‘αိ αα်αဲαα်αိုαာ αွေ့ααါαိα့်αα်။ αွα်αျူαာααုံးαဲ့ αေ့αာαျα်α
ိα်αှိαα် αုα်αို့ααါαα်။
αွα်αဲ့αဲ့ αα αှα
်αောα်ααော့ α‘αော်α‘α္ααာα် αျားαါαα်။ SSL/TSL αို αိα်ααုံးαြαေးαါαူး။ facebook αိုαα်း http αဲ့αဲ αွားαို့ααေαုα်းαါ။ session key αိုးαြီး ααြားαူαွေ α‘αောα့်αဲ αα်αြα့်αို့ ααဲ့αါαα်။ α‘αုααော့ αααα αောα်αေαါαြီ။
